Fact Check — Kiểm chứng thông tin

2. Chúng tôi kiểm chứng gì?

TRUNG.ASIA có thể thực hiện kiểm chứng đối với các nội dung đang được công chúng quan tâm và có khả năng kiểm tra bằng bằng chứng hoặc nguồn độc lập.

Tuyên bố công khai Phát biểu của cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp hoặc cơ quan công quyền.

Dữ liệu & số liệu Các con số, thống kê, biểu đồ hoặc tuyên bố dựa trên dữ liệu.

Hình ảnh Kiểm tra nguồn gốc, thời điểm, địa điểm và bối cảnh của hình ảnh khi có thể.

Video Kiểm tra nguồn, thời gian, địa điểm và bối cảnh của video.

Thông tin khoa học Đối chiếu với nghiên cứu, dữ liệu và nguồn chuyên môn phù hợp.

Thông tin lan truyền Các tuyên bố hoặc nội dung được chia sẻ rộng rãi trên môi trường trực tuyến.

3. Những gì chúng tôi không kiểm chứng

Không phải mọi nội dung đều có thể hoặc cần được xác định bằng một kết luận đúng/sai.

Ý kiến cá nhân thuần túy.
Đánh giá chủ quan về nghệ thuật hoặc thẩm mỹ.
Dự đoán tương lai chưa có dữ liệu kiểm chứng.
Các tuyên bố không thể xác định nguồn hoặc bằng chứng.
Nội dung riêng tư không có lợi ích công chúng rõ ràng.

Trong một số trường hợp, chúng tôi có thể phân tích bối cảnh thay vì đưa ra một phán quyết đơn giản.

4. Tiêu chí kiểm chứng

Một nội dung được lựa chọn để kiểm chứng thường được xem xét dựa trên các yếu tố:

Mức độ lan truyền hoặc ảnh hưởng đến công chúng.
Mức độ quan trọng của tuyên bố.
Khả năng kiểm tra bằng nguồn hoặc dữ liệu.
Khả năng gây hiểu nhầm hoặc thiệt hại nếu sai.
Sự tồn tại của bằng chứng đáng tin cậy.

                Ưu tiên:
                Fact Check không chỉ tập trung vào những tuyên bố gây tranh cãi,
                mà ưu tiên những thông tin mà việc xác minh có giá trị thực tế
                đối với độc giả.
            

5. Quy trình kiểm chứng

Tùy từng trường hợp, quá trình kiểm chứng có thể bao gồm các bước sau:

1

Xác định tuyên bố Xác định chính xác điều đang được tuyên bố và phạm vi của thông tin cần kiểm tra.

2

Tìm nguồn gốc Tìm nguồn ban đầu, người phát biểu hoặc tài liệu chứa tuyên bố.

3

Thu thập bằng chứng Tìm dữ liệu, tài liệu, nghiên cứu hoặc nguồn độc lập có liên quan.

4

Đối chiếu So sánh tuyên bố với bằng chứng và kiểm tra bối cảnh.

5

Đánh giá Xác định mức độ phù hợp giữa tuyên bố và bằng chứng.

6

Công bố Trình bày kết quả, nguồn và những giới hạn còn tồn tại.

6. Nguồn thông tin

TRUNG.ASIA ưu tiên các nguồn có thể kiểm chứng và phù hợp với bản chất của từng tuyên bố.

Nguồn chính thức Cơ quan nhà nước, văn bản pháp lý, dữ liệu công khai và cơ quan công quyền.

Nghiên cứu Công trình học thuật, tạp chí khoa học và dữ liệu nghiên cứu phù hợp.

Tổ chức quốc tế Các tổ chức quốc tế và cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Nguồn trực tiếp Phỏng vấn, tài liệu gốc và thông tin từ chủ thể liên quan.

Dữ liệu Bộ dữ liệu, thống kê và báo cáo có phương pháp rõ ràng.

Nguồn báo chí Các cơ quan báo chí và nguồn truyền thông có uy tín khi phù hợp với vấn đề cần kiểm tra.

Xem thêm: Nguồn & Phương pháp.

7. Dữ liệu & bằng chứng

Khi kiểm chứng số liệu, chúng tôi cố gắng xác định:

Nguồn dữ liệu ban đầu.
Thời điểm dữ liệu được thu thập.
Phương pháp tạo ra dữ liệu.
Đơn vị đo và phạm vi dữ liệu.
Khả năng so sánh với các nguồn khác.

Một con số riêng lẻ có thể gây hiểu nhầm nếu thiếu bối cảnh. Vì vậy, Fact Check có thể xem xét cả cách dữ liệu được sử dụng trong tuyên bố ban đầu.

8. Kết luận kiểm chứng

Tùy tính chất của vụ việc, kết quả kiểm chứng có thể được trình bày theo các mức độ khác nhau thay vì chỉ sử dụng hai trạng thái đúng hoặc sai.

PHÙ HỢP Có cơ sở Bằng chứng hiện có phù hợp đáng kể với tuyên bố.

KHÔNG PHÙ HỢP Sai hoặc thiếu chính xác Bằng chứng cho thấy tuyên bố chứa thông tin không chính xác ở mức đáng kể.

THIẾU BỐI CẢNH Cần bổ sung ngữ cảnh Tuyên bố có thể chứa một phần sự thật nhưng gây hiểu nhầm nếu không có thêm bối cảnh.

CHƯA ĐỦ Chưa đủ bằng chứng Chưa có đủ nguồn đáng tin cậy để đưa ra kết luận chắc chắn.

                Lưu ý:
                Nhãn kiểm chứng là kết luận dựa trên bằng chứng có sẵn tại
                thời điểm thực hiện và có thể được xem xét lại khi xuất hiện
                dữ liệu mới đáng tin cậy.
            

9. AI trong Fact Check

Công cụ AI có thể được sử dụng để hỗ trợ tìm kiếm, phân loại, tóm tắt, dịch thuật, phân tích dữ liệu hoặc phát hiện những điểm cần kiểm tra thêm.

Tuy nhiên, AI không được xem là bằng chứng cuối cùng. Một kết quả do AI tạo ra cần được đối chiếu với nguồn độc lập trước khi trở thành cơ sở cho kết luận kiểm chứng.

AI hỗ trợ Tìm kiếm, phân loại, phân tích và xử lý thông tin.

Nguồn thực tế Tài liệu, dữ liệu và bằng chứng có thể kiểm chứng vẫn là nền tảng của kết luận.

Xem: AI Policy.

10. Hình ảnh & video

Đối với hình ảnh và video, việc kiểm chứng có thể bao gồm:

Tìm nguồn xuất hiện sớm hoặc nguồn gốc có thể xác định.
Kiểm tra thời gian và địa điểm.
So sánh với hình ảnh hoặc video khác.
Kiểm tra các dấu hiệu chỉnh sửa hoặc cắt ghép.
Đối chiếu với thông tin từ nguồn độc lập.
Phân biệt nội dung thật với nội dung được tạo hoặc chỉnh sửa bằng AI.

                Cẩn trọng:
                Việc không tìm thấy nguồn gốc của một hình ảnh hoặc video
                không tự động chứng minh rằng nội dung đó là giả.
            

11. Giới hạn kiểm chứng

Fact Check không phải là một quy trình có thể loại bỏ hoàn toàn mọi bất định.

Nguồn gốc thông tin có thể không còn tồn tại.
Dữ liệu có thể thay đổi theo thời gian.
Một số thông tin chỉ có nguồn hạn chế.
Các sự kiện đang diễn ra có thể chưa đủ dữ liệu.
Các nguồn khác nhau có thể sử dụng phương pháp khác nhau.

Trong những trường hợp như vậy, TRUNG.ASIA hướng tới việc nói rõ mức độ chắc chắn và giới hạn của kết luận thay vì đưa ra một tuyên bố chắc chắn vượt quá bằng chứng.

12. Sửa lỗi & đính chính

Nếu một bài Fact Check có sai sót, chúng tôi có thể cập nhật kết luận, sửa dữ liệu hoặc bổ sung thông tin khi có bằng chứng đáng tin cậy.

Những lỗi đáng kể có thể được ghi nhận bằng thông báo đính chính phù hợp.

Xem chi tiết: Chính sách Đính chính & Sửa lỗi.

13. Gửi yêu cầu Fact Check

Bạn có thể gửi cho TRUNG.ASIA một tuyên bố, bài đăng, hình ảnh, video hoặc dữ liệu mà bạn cho rằng cần được kiểm chứng.

Khi gửi yêu cầu, hãy cung cấp:

Liên kết hoặc nguồn của nội dung.
Tuyên bố cụ thể cần kiểm tra.
Thời điểm bạn nhìn thấy nội dung.
Nguồn hoặc bằng chứng bạn đã tìm thấy, nếu có.

→ Gửi yêu cầu qua trang Liên hệ

Các trang liên quan: Sources & Methodology, Corrections, Transparency và Editorial Policy.

TRUNG.ASIA Fact Check

1. Fact Check là gì?